W dniach 3–9 października 2026 roku HEureka Generator uczestniczyła w międzynarodowym seminarium „Venues of Victims // Venues of Perpetrators”, które odbyło się w Salonikach w Grecji. Spotkanie pod hasłem „Greece in Focus” było częścią cyklu „European Culture(s) of Remembrance”, poświęconego europejskim kulturom pamięci oraz roli edukacji historycznej i obywatelskiej w pracy z młodzieżą.

W seminarium wzięli udział nauczyciele, pracownicy akademiccy, pracownicy instytucji publicznych oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych z 12 państw: Grecji, Chorwacji, Bułgarii, Belgii, Francji, Niemiec, Włoch, Polski, Portugalii, Rumunii, Słowenii i Serbii. Była to okazja do wymiany doświadczeń między osobami, które zajmują się historią, edukacją obywatelską oraz edukacją pozaformalną. Program łączył wykłady, wizyty edukacyjne i wspólne dyskusje. Poznawaliśmy wielokulturową historię Salonik, wydarzenia związane z I i II wojną światową oraz przemiany zachodzące w Grecji po 1945 roku. Przyglądaliśmy się temu, jak przeszłość jest przedstawiana w muzeach, miejscach pamięci i przestrzeni publicznej oraz jak wpływa na współczesne społeczeństwo.

Zajęcia na Uniwersytecie Arystotelesa w Salonikach wprowadziły nas w tematykę greckiej kultury pamięci. W Muzeum Wojny poznawaliśmy historię konfliktów, przemian politycznych i wymiany ludności między Grecją a Turcją. Spacer po centrum miasta pozwolił nam zobaczyć, w jaki sposób upamiętniane są wydarzenia II wojny światowej i okresu powojennego. Odwiedziliśmy również Muzeum Kultury Bizantyjskiej, poznając średniowieczne dziedzictwo Salonik i sposoby jego współczesnej prezentacji.

Ważną częścią seminarium było poznawanie historii społeczności żydowskiej, która przez stulecia współtworzyła życie miasta. Wizyta w Muzeum Żydowskim oraz towarzyszący jej wykład przybliżyły nam znaczenie tej społeczności dla Salonik i jej zagładę podczas II wojny światowej. Odwiedziliśmy także cmentarz wojskowy Zeitenlik, na którym spoczywają żołnierze państw Ententy polegli na froncie macedońskim podczas I wojny światowej. W miejscu pamięci ofiar masakry w Vasilika, na terenie gminy Thermi, rozmawialiśmy o okupacji, ruchu oporu i cierpieniu ludności cywilnej. W Kalamarii poznawaliśmy uchodźcze korzenie części mieszkańców Salonik, natomiast w twierdzy Heptapyrgion, pełniącej dawniej funkcję więzienia politycznego, podejmowaliśmy temat represji oraz pamięci o dyktaturze wojskowej w Grecji. Program obejmował również spotkanie z Młodzieżową Radą Miasta Saloniki.

Każdego dnia wspólne refleksje i dyskusje pomagały nam łączyć poznawane historie z praktyką edukacyjną. Rozmawialiśmy o tym, jak pracować z trudnymi tematami historycznymi, uwzględniać różne perspektywy i tworzyć przestrzeń do krytycznego myślenia oraz dialogu.

Dla HEureki Generator udział w seminarium był okazją do poszerzenia wiedzy i zebrania doświadczeń przydatnych w rozwijaniu naszych działań, w tym Lekcji Żywej Historii. Poznaliśmy również osoby i instytucje, które wykorzystują edukację historyczną do wspierania aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Nawiązane kontakty otwierają możliwości dalszej wymiany doświadczeń i współpracy.

Seminarium przygotowały organizacje EJBW z Weimaru, Retrovizor z Zagrzebia oraz DEMOTRUST z Grecji, przy wsparciu gminy Thermi, miasta Saloniki i Uniwersytetu Arystotelesa.

Dziękujemy organizatorom za zaproszenie, przyjazną atmosferę i wiedzę, którą będziemy wykorzystywać w naszych działaniach. Dziękujemy również uczestnikom za wartościowe rozmowy i wymianę doświadczeń.